Channel Add

İLDENİZLİLER (AZERBAYCAN) #09 [VH] - Medieval Kingdoms 1212 AD Total War Attila TÜRKÇE

#totalwarattila #medievalkingdoms1212ad #ildenizatabeyliği
İLDENİZLİLER (AZERBAYCAN) #09 [VH] - Medieval Kingdoms 1212 AD Total War Attila TÜRKÇE

İLDENİZLİLER

Azerbaycan ve çevresinde hüküm süren atabeg hanedanı. Hanedanın kurucusu olan Şemseddîn ildeniz, Kıpçak Türklerinden idi ve Irak Selçuklu Devleti vezirlerinden Kemâleddîn Ebû Tâlib es-Sümeyremî’nin memlûkü yâni kölesi idi. İldeniz, daha sonra Irak Selçuklu sultânı Mes’ûd’un hizmetine girdi. Kısa zamanda yükselerek Errân (Karabağ) valiliğine tâyin edildi. Gürcülere karşı kazandığı zaferlerle kısa sürede büyük komutanlardan oldu. 1146 senesinden itibaren Azerbaycan’ı müstakil bir şekilde idare etmeye başladı. Bu târihten itibaren Azerbaycan’ın Selçuklulara bağlılığı görünüşte kaldı. Sultan Mes’ûd, onu kardeşi Sultan İkinci Tuğrul’un dul eşi Mü’mine ile evlendirdi, ildeniz bu evlilik sebebiyle, Sultan Mes’ûd’un ölümünden sonra ortaya çıkan taht kavgalarına karıştı ve üvey oğlu Arslan Şâh’ı 1161 senesinde tahta geçirdi. Arslan Şah, bu durum karşısında üvey babasına Atabeg-i a’zam ünvanını verdi. Bundan sonra İldeniz, Irak Selçuklu Devleti’nin iç işlerine tamamen hâkim oldu. Rey emiri İnanç, Harezmşâhlardan Sultan Ü-Arslan’a güvenerek ildeniz’e meydan okudu. İnanç, Salgurlulardan Fas Atabeği Zengi ve Kazvin emîri İbn-i Bezdâr ile anlaşarak Arslan Şâh’ın yerine Şehzade Mahmûd’u tahta geçirmek istedi. İldeniz, bunları yenerek Arslan Şâh’ın yerini sağlamlaştırmayı başardı.

Diğer taraftan Selçukluların saltanat mücâdelesinden ve İldeniz’in Errân’da bulunmasından faydalanan Gürcü kralı Üçüncü Giorgi, 1162 senesi Temmuz ayında Dovin ve Gence’yi ele geçirerek yağmaladı. Atabeg ildeniz, Sultan Arslan Şah ve diğer Selçuklu komutanlarının da katıldığı bir savaşta Gürcüleri bozguna uğrattı. Bir süre sonra, Sultan Arslan Şah ve İldeniz İsfehan’da iken, Atabeg Zengi itaatini bildirdi. Rey hâkimi olan İnanç ise, rahat durmuyor ve her fırsatta isyan ediyordu, ildeniz, kendisi ve Irak Selçukluları için devamlı tehlike arz eden İnanç’ı 1169 senesinde ortadan kaldırdı. 1172 yılında Harezmşâhı il-Arslan’ın ölümüyle, bundan gelecek tehlikelerden de kurtuldu.

İldeniz’in 1175 senesinde ölümünden sonra büyük oğlu Nusreddîn Cihan Pehlivan babasının yerine geçti. Sultan Arslan Şah, üvey kardeşi Pehlivan’a karşı çıkmayı denedi ise de başarılı olamadı ve devlet idaresini ona bıraktı. Sultan Arslan Şâh’ın ölümünden sonra Pehlivan, yerine onun oğlu Üçüncü Tuğrul’u Irak Selçukluları tahtına oturttu. Böylece devlet idaresindeki durumunu muhafaza ederek, babasının siyâsetini sürdürdü. Tuğrul’un tahta geçirilmesinden sonra Arslan Şâh’ın Huzistan’da bulunan kardeşi Muhammed, taht sevdasına düştü. İsfehan’da etrafında topladığı bâzı emirler ile isyan etti. Bu durumu haber alan Atabeg Cihan, sür’atle İsfehan üzerine yürüdü. Melik Muhammed, Atabeg Cihan Pehlivan karşısında büyük bir hezimete uğradı ve Salgurlular’dan Atabeg Zengi’nin yanına kaçtı. Bunun üzerine Cihan Pehlivan, Melik Muhammed’i göndermediği takdirde ülkesini yakıp yıkacağını söyleyerek Zengi’yi tehdid etti ve çok geçmeden bu tehdidini yerine getirdi. Atabeg Zengi, çaresiz kalarak bu isteğe boyun eğdi ve Melik Muhammed’i gönderdi. Bir süre sonra Atabeg Pehlivan, komşu küçük devletlere haber göndererek, Sultan Üçüncü Tuğrul adına hutbe okumalarını istedi. Fars, Huzistan, Musul, Ahlat ve Erzurum’da, hutbe, Sultan Tuğrul adına okundu. Cihan Pehlivan, genişleme siyâseti güden Selâhaddîn Eyyûbî’ye karşı başarılı olamadı. Bunun sonucu Musul Atabegliği Selâhaddîn Eyyûbî’nin idaresi altına girdi. Atabeg Cihan Pehlivan, 1186 senesi Şubat’ında ölünce yerine kardeşi Muzaffereddîn Kızıl Arslan geçti. Sultan Üçüncü Tuğrul, Kızıl Arslan’ın idaresini kabul etmek mecburiyetinde kaldı. Bir süre sonra Sultan Tuğrul, Kızıl Arslan ile mücâdeleye girişti. Kızıl Arslan, Tuğrul’u hapsederek sultanlığını îlân ettiyse de, çok geçmeden 1191 senesinde öldürüldü.

İldenizliler, Selçuklu hâkimiyetinin zayıfladığı bir dönemde, çok başarılı olmasada, Gürcülerle mücâdeleyi devam ettirerek Azerbaycan’ın bir müddet daha Türk-islâm hâkimiyeti altında kalmasını sağladılar.
İldenizliler, kendi hâkimiyet devreleri içinde İran’da Türk-İslâm medeniyetinin gelişmesinde önemli rol oynadılar. Atabeg İldeniz, Hemedan’da kendisinin gömüldüğü türbe ile birlikte bir de medrese yaptırmıştı. Ayrıca âlim ve şâirleri himaye ediyordu. Bütün İldenizliler hanedanı, âlim ve şâirleri himaye ettiler. Nusreddîn Ebû Bekr, cami ve medreseler inşâ ettirme gayretiyle meşhûr oldu. Atabeg Özbek, Tebriz’de çok güzel bir köşk inşâ ettirdi. Mü’mine Hâtûn için Nahcuvan’da yaptırılan türbe, İldenizliler devrinin en güzel mîmârî örneklerinden biridir.

https://www.kerimusta.com/ildenizliler-hakkinda-bilgi/

ANADOLU SELÇUKLU #01 Medieval Kingdoms 1212 AD Total War: Attila TÜRKÇE [VH]
https://www.youtube.com/watch?v=FT96ByC1znc

Asil İskitler Royal Scythia #01 Total War: Rome 2 TÜRKÇE [EFSANEVİ]
https://www.youtube.com/watch?v=mBuj93vku6g